जिल्ला प्रहरी कार्यालय सुर्खेतको महिला, बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक सेवा केन्द्र आउने अधिकांश घरेलु हिंसाका घटना मिलापत्रमै टुंगिने गरेका छन् । प्रहरीको गत चार वर्षको तथ्यांक हेर्दा ८५ प्रतिशत घटना मिलापत्रमै टुंगिने गरेको पाइएको हो । श्रीमानले शारीरिक, मानसिक र आर्थिक यातना दिएको भन्दै प्रहरीमा उजुरी आए पनि त्यस्ता अधिकांश घटना मेलमिलापबाटै टुंगिने गरेका हुन् ।

गत तीन वर्षमा १ हजार ६ सय ५० घरेलु हिंसाका घटना दर्ता भए । मदिरा सेवन गरी श्रीमानले शारीरिक यातना दिएको, खान-लगाउन नदिएको, गालीगलौज गरेको भन्दै दर्ता भएका त्यस्ता घटनामध्ये १ हजार ४ सय १४ घटनामा मिलापत्र भए । बाँकी २ सय ३१ घटना अदालती प्रक्रियामा गए ।

आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा दर्ता भएका ३ सय ७२ घरेलु हिंसाका घटनामध्ये मदिरा सेवन गरी शारीरिक यातना दिएको भन्दै परेका उजुरी ९८ वटा थिए । जसमध्ये ६८ घटना मिलापत्रमै टुंगिए भने तीसवटा मात्र अदालती प्रक्रियामा गए । सोही आर्थिक वर्षमा मानसिक यातना, श्रीमान तथा घरका अन्य सदस्यले गालीगलौज गरेको भन्दै १ सय ६७ घटना दर्ता भएकामध्ये १ सय ५४ वटामा मेलमिलाप गरिए । बाँकी १३ घटना अदालती प्रक्रियामा गए । आर्थिक तथा अन्य यातना दिएको भन्दै सोही आर्थिक वर्षमा दर्ता भएका १ सय ७ घटनामध्ये ९३ वटा मिलापत्र टुंगिए बाँकी १४ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको प्रहरीको तथ्यांक छ ।

त्यस्तै आर्थिक वर्ष २०७४/७५ मा दर्ता भएका जम्मा ४ सय ५९ घटनामा ४ सय ८ मिलापत्र गरेको र ५१ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको प्रहरी कार्यालयको तथ्यांक छ । यसमध्ये मदिरा सेवन गरी हिंसा गरेको भन्दै १ सय २ घटना दर्ता भएकोमा ८८ वटा मिलापत्र गरेको र १४ घटना मात्र अदालती प्रक्रियामा गएको थियो । सोही आवमा मानसिक यातनाका २ सय ३ घटना दर्ता भएकोमा १ सय ८८ मिलापत्र भएको र १५ घटना अदालती प्रक्रियामा अगाडि बढाएको, आर्थिक यातनासम्बन्धी दर्ता भएका १ सय ५४ घटनामा १ सय ३२ मिलापत्र भएको र २२ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको प्रहरीले जानकारी दिएको छ ।

आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा दर्ता भएका ३ सय ५३ घटनामध्ये २ सय ९२ मेलमिलापमा टुंगिए भने ५६ घटना अदालती प्रक्रियामा गए । जसमध्ये मदिरा सेवन गरी शारीरिक यातना दिएको भन्दै दर्ता भएका १ सय २२ घटनामा १ सय ४ मिलापत्रमा टुंगिएको र बाँकी १८ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको, मानसिक यातना दिएको भन्दै दर्ता भएका २ सय ३२ घटनामध्ये १ सय ९७ घटना मेलमिलापमा टुंगिएको र बाँकी ३५ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको र आर्थिक तथा अन्य यातना दिएको भन्दै प्रहरीमा दर्ता भएका १ सय १२ घटना मध्ये ९८ मेलमिलापमा गएको तथा १४ घटना अदालती प्रक्रियामा गएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय महिला, बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक सेवा केन्द्रका सइ डिला बिकले जानकारी दिइन् ।

उनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा दर्ता भएका जम्मा ३ सय ५३ घटनामध्ये २ सय ९२ मेलमिलापमा टुंगिएको र बाँकी ५६ घटना अदालती प्रक्रियामा गएका छन् । प्रहरीको तथ्यांक हेर्दा करिब ८५ प्रतिशत घटनाहरु मेलमिलापबाटै टुंगिने गरेका छन् । घटनाको प्रकृति हेरी मेलमिलाप गर्ने गरेको सइ बिकले बताइन् । ‘दुवै पक्षलाई राखी छलफल गराइन्छ । मिल्नेजस्तो भए सम्झाइबुझाई मेलमिलाप नै गराउने गरेका छौं,’ उनले भनिन् ।

वीरेन्द्रनगर नगरपालिका सुर्खेतकी कार्यपालिका सदस्य तथा सामाजिक समितिकी संयोजक यमुना नेपालीले विवादको प्रकृतिअनुसार मेलमिलाप गर्दा राम्रो हुने बताइन् । ‘पीडितको इच्छाअनुसार मेलमिलाप गराउन सकिन्छ,’ उनले भनिन्, ‘मेलमिलाप एउटा पाटो हो तर दोहोरिने अवस्थामा भने कुनै पनि हालतमा मेलमिलापबाट समस्या समाधान हुँदैन ।’ उनले छलफल र मेलमिलाप पहिलो माध्यम भए पनि हिंसाको उपचार नभएको बताइन । हिंसा न्युनीकरणका लागि महिलाहरुलाई उद्यमशीलतामा जोड्ने र शिक्षित गराउनुपर्ने नेपालीले तर्क गरिन् ।

यता आवाज संस्था सुर्खेतकी सिनियर काउन्सिलर निशा पौडेलले समस्या पहिचान गरेर मात्रै मेलमिलाप गनुपर्ने बताइन् । दुवै जनालाई जित-जितको वातावरण सिर्जना गराउन सकियो भने मात्रै दिगो रुपमा समस्या समाधान हुने उनले तर्क गरिन् । ‘दुवैको सर्वोत्तम हित हुनेतर्फ लाग्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘फौजदारीका घटनाबाहेक मेलमिलाप गराउँदा राम्रै हुन्छ ।’ उनले हिंसा न्युनीकरणका लागि महिलाहरु अर्थतन्त्रमा बलियो हुनुपर्ने, नेतृत्व र स्वामित्व प्राप्त गर्नुपर्ने र शिक्षित हुनुपर्ने बताइन् । राज्यले हिंसा प्रभावित महिलाहरुलाई आफ्ना समस्या राख्ने निकायको प्रवन्ध गर्ने, निशुल्क कानुनी उपचारको व्यवस्था गर्ने, पुरुषलाई चेतनाका कार्यक्रम दिने गर्न सके हिंसा धेरै न्युनीकरण हुने उनले सुझाइन् ।

पछिल्लाे समय कर्णाली प्रदेशमै महिला हिंसाका घटनाहरु बढ्न थालेका छन् । महिलाहरुमा आएको चेतनाले पनि यस्ता घटनाहरु सम्बन्धित निकायसम्म आउने गरेको हो ।

प्रकाशित समय १७:०० बजे