कुनै पनि जीवको मासु सेवन गर्नेलाई मांसहारी भनिन्छ । विभिन्न देशमा जनावरहरु खानको लागि पालिन्छन् अथवा जंगली जनावर मारेर खाइन्छन् । सामान्यतः कुखरा, बाख्रा, भैंसी, माछा आदि मासु खाने गरिन्छ । कतिपय मानिस मांसहारीकै कारण इकोस्टिम सन्तुलित हुन सहयोग पुगेको बताउँछन् । तर, उनीहरुले पहिला यो जान्न जरुरी छ कि मानवको दाँत र शरीरको बनावट फरक छ ।

मांसहारी जनावरको आन्द्रा छोटो हुन्छ, त्यसैले धैरै मात्रामा एसिड उत्पादन हुन्छ । तर, मानिसको आन्द्रा लामो हुन्छ, जसका कारण धेरैबेरसम्म हाम्रो आन्द्रामा मासु रहने हुँदा विभिन्न रोगको कारक बनिदिन्छ । हाम्रो दाँत मासु खानका लागि उपयुक्त छैन भन्ने कुरा युनिभर्सिटी अफ अरकरसाले धेरै वर्ष लामो अनुसन्धानपछि निचोड निकालेको हो । धेरै बुद्धिजीवीले मासु प्रोटिनको महत्वपूर्ण स्रोत भएकाले खानैपर्छ भन्ने तर्क पनि गर्छन् । तर, वास्तविकता अलि फरक छ । मासुबाट प्राप्त हुने प्रोटिनले हामीलाई खासै फाइदा गर्दैन बरु यसले मोटापन बढाउने, उच्च रक्तचाप, मधुमेह हुने, हृदयाघात जस्ता रोगलाई निम्ता दिने गर्छ ।

अहिले कोरोनाभाइरसबाट हुने कोभिड १९ रोगसँग सारा दुनियाँ जुधिराखेको छ । मानिसले जुनसुकै जनावरको मासु पकाएर र स्टिम गरेर खाने गरेको सबैलाई थाहा छ । मासुमा भाइरस ब्याक्टेरिया जस्ता जीवाणु सजिलै उत्पत्ति हुने र बढ्ने भएकाले जस्तोसुकै रोगको कारक बन्न सक्छ । हाम्रो पारम्परिक चिकत्सा पद्धित आयुर्वेदमा उल्लेख भएअनुसार मासु एक प्रकारको तामसिक आहार हो, जसका कारण हाम्रो पाचनक्रिया बिग्रिने, रोग बढ्ने र आयु घटाउनेलगायतका समस्या निम्तिन सक्छन् ।

महामारीविज्ञहरू कम्तीमा पनि के टुंगोमा पुगेका छन् भने कोभिड १९ मासुबाट नै उब्जिएको हो र हामीले खाद्यान्नमा पशुपन्छीको प्रयोग नगरेको भए यस्तो अवस्था सिर्जना हुने थिएन ।

मानिस र जनावरहरू सधैं एक न एक तरिकाले सँगै मिलेर बस्छन् । बिराला र कुकुरहरू हाम्रा घरमा बस्छन् । हामी घोडाहरूमा सवार हुन्छौं । मुसाहरुले हाम्रा बस्ने ठाउँहरूमा आक्रमण गर्छन् किनकि हामी उनीहरु बस्ने ठाउँ बिगारिदिन्छौँ । जंगली जनावरहरू हाम्रो इलाकामा जान्छन्, त्योभन्दा पहिला हामी उनीहरूको बासस्थानमा पुगेर अड्डा जमाउँछौँ ।

हामीले गर्न सक्ने उत्तम काम भनेको हामी एक‑अर्कालाई बिरामी बनाउने छैनौं भनेर सुनिश्चित गर्न सहअस्तित्वको मध्यस्थता गर्न प्रयास गर्नु हो । जिनेटिक रोगहरूको उद्भव र निगरानी गर्न नयाँ र उत्तम तरिकाहरू अनुसन्धान र विकास गर्न ड्युक विश्वविद्यालय धेरै अगाडि छ । ड्युक युनिभर्सिटीका संक्रामक रोग महामारी वैज्ञानिक ग्रेगरी ग्रेले जनवरीमा कोभिडको उत्पत्तिबारे बताएका छन् । मानिस र जनावरबीच रोग अन्य माध्यमबाट त्यति सजिलै आदान प्रदान हुँदैन, जति सजिलै जनावरको मासु खानाले हुन्छ ।

जनावरबाट सिधै मानिसमा रोग सर्न धेरै समय लाग्छ‑ वर्ष, दशक अथवा त्यो भन्दा पनि बढी । मानव कोषहरूलाई आफूअनुकूल बनाउन र एक‑अर्कोमा सर्न निकै कठिन हुन्छ । धेरैले त्यस अवरोधलाई कहिले पनि पार गर्दैनन् र हामीसम्म पुग्नको लागि जहिले पनि मानव-प्राणी अन्तर्क्रियामा निर्भर हुन्छन् । उदाहरणका लागि जिका केवल एउटा लामखुट्टेको टोकाइबाट प्रसारण हुन्छ । तर, जिका अनुमान गरेभन्दा तीव्र गतिमा किन फैलियो ? इबोला पनि त्यस्तै भयो ।

शाकाहारी खाना

शाकाहारी खाना त्यस्तो हो, जुन केवल बिरूवा व्युत्पन्न खाद्यपदार्थ हो । शाकाहारीहरूले सुप, स्ट्यु, स्ट्रे-फ्राइज, सलाद र क्यासरोलहरू खान्छन् । तिनीहरू विश्वभर विभिन्न खानेकुरा खान्छन्, साथै प्लाज्ड-मात्र । परम्परागत मनपर्ने खानाहरू जस्तैः पिज्जा, टाकोस, बुरिटोज, लासग्ना, बर्गर, बारबेक्यु, रोटी, चिली, पेनकेक्स, स्यान्डविच र डेजर्टहरू ।

पोषण र डायटेटिक्स एकेडेमी भन्छ कि एक उचित योजना बनाएर खान सके शाकाहारी आहार जीवनको सबै चरणका लागि स्वस्थवर्धक हुन्छ । तिनीहरू थप सल्लाह दिन्छन् कि बोटमा आधारित भोजनले विभिन्न प्रकारका रोकप्रतिरोधक क्षमता बढाउँछ ।

त्यसैले आजका दिनहरुमा हामी धेरै व्यक्ति शाकाहारी बन्दै गरेको सुन्छौँ‑ सेलिब्रेटीहरुदेखि मोडेलहरु र स्वास्थ्य उत्साहीहरु । वर्षौंदेखि शाकाहारी आहार स्वस्थ छ कि छैन ? शारीरिक तौल नियन्त्रणमा कति उपयोगी छ ? तनाव नियन्त्रणमा यसको भूमिका कति हुन्छ ? भन्ने जस्ता कुरामा बहस भइरहन्छ ।

शाकाहारी खानालाई शाकाहारी, ल्याक्टो शाकाहारी र ल्याक्टो-ओभो शाकाहारी गरी तीन भागमा बाँड्न सकिन्छ । शुद्ध शाकाहारी खानामा फलहरू, नटहरू, तरकारीहरू, अन्नहरू र फलफूलहरू मात्र समावेश छन् ।

ल्याक्टो शाकाहारी भोजनमा दुग्धजन्य उत्पादनहरू जस्तै दूध, बटर, चिज र बोटबिरुवाहरू समावेश हुन्छ । ल्याक्टो शाकाहारी आहारहरू धेरै व्यावहारिक हुन्छ, योजना बनाउन सजिलो हुन्छ र स्वस्थकर हुन्छ । यस्ता खानाले पोषक तत्वहरूमा सम्झौता नगरी तौल सन्तुलित बनाउन सहयोग गर्छन् । यस्तो खाना वयस्क र बच्चाहरू दुवैका लागि सिफारिस गरिएका छन् ।

त्यस्तै  ल्याक्टो-ओभो शाकाहारी खानामा अण्डाहरू र दुग्धजन्य पदार्थहरू जस्तै दूध, बटर, चिजलगायत पर्छन् । शाकाहारी भोजनहरु भिटामिन र खनिज, फाइबर, म्याग्नेसियम, असंतृप्त फ्याट र फोलिक एसिडयुक्त हुन्छन् । यस्तो खानाले हामीलाई मधुमेह, मुटु रोग तथा रक्तचाप नियन्त्रण गर्नुका साथै क्यान्सरबाट समेत बचाउँछ । शरीरमा कोलस्ट्रोलको मात्रा बढ्न दिँदैन, जसका कारण अन्य रोगहरुसँगको प्रतिरोधक क्षमता बलियो भइरहनेछ ।

प्रकाशित समय ०८:२४ बजे