चुरे क्षेत्रको समस्या समाधानका लागि स्थानीय तहहरुले ठूलो रकम लगानी गर्दै आएका छन् । चुरे दोहन रोक्नका लागि धेरै कार्यक्रमहरु पनि भइरहेका छन् । तर ति सबै प्रभावकारी देखिएका छैनन् ।

चुरे दोहनकै कारण झापाको उत्तरी क्षेत्रका बस्ती पहिरो र भूक्षयको जोखिममा छ । अर्जुनधारा नगरपालिकाको वडा नम्बर १, २, ३ र ४ प्राकृतिक रुपमै पनि जोखिमयुक्त चुरे तथा भावर क्षेत्रमा अवस्थित छ । जसका कारण यस क्षेत्रका स्थानीयलाई बाढीपहिरो र भूक्षयजस्ता प्राकृतिक विपत्तिले वर्षौदेखि पिरोल्दै आएको छ ।

इलामको दक्षिणी चुरे क्षेत्र हुँदै बग्ने खोला तथा खहरेका कारण नगरका खेतीयोग्य जमिन र बस्तीहरु कटान हुँदै आएको छ । सो क्षेत्रमा टाङटिङ, बिरिङ, ठूलो नेते, सानो नेते, सुखानी लगायतका सानाठूला खोला रहेका छन् ।

कटानका कारण स्थानीयले वर्षौंदेखि समस्या झेलिरहनु परेको अर्जुनधारा नगरपालिका– १ का वडा सदस्य माधवप्रसाद आचार्यले बताए । ‘खोला र खहरेले साह्रै दुख दिएको छ । खेती लगाउने जमिन बगायो, बस्ती बगाउन लागिसक्यो,’ उनले समस्या सुनाए । बढ्दो चुरे दोहनको असर अर्जुनधारा नगरपालिकाको विभिन्न बस्तीमा देखिएको उनले बताए ।

उनका अनुसार कुनै बेला खेतीसहितको बस्ती रहेको अर्जुनधारा– १ को बिरान क्षेत्र अहिले ‘पेरुङ्गे पहिरो’मा परिणत भएको छ । २०७१ सालबाट जमिन भासिन थालेपछि बस्ती स्थानान्तरण गरिएको हो । करिब १० घरधुरी रहेको यो गाउँका सबै घरहरु जमिन भासिएर चर्किन र लड्न थालेपछि बस्न नसकिएको स्थानीय बिर्खबहादुर कार्कीले बताए ।

पुस्तौँदेखि बस्दै आएको घर जोगाउन स्थानीयले बाँध बनाए पनि जमिन भासिने क्रम नरोकिएको कार्कीको भनाइ छ । ‘दिनदिनै जमिन भासिन थाल्यो । कतिबेला परिवारकै एकै चिहान होला भन्ने त्रास थियो । रोकथामको प्रयास पनि गरिएकै हो । तर पार नलागेपछि नगरपालिकाले बस्ती नै सारेको हो ।’

नगरपालिकाले १० लाख रुपैयाँ लगानी गरेर नौ कठ्ठा जग्गा खरिद गरी बस्ती स्थानान्तरण गरेको हो । चुरे क्षेत्रमा रहेका जोखिमयुक्त बस्तीलाई एकीकृत गर्ने लक्ष्यले बस्ती स्थानान्तरण गरिएको मेयर हरि रानाले बताए । ‘राष्ट्रपति चुरे संरक्षण कार्यक्रमअन्तर्गत बस्ती जोगाउन नेते खोला किनारमा बाँध निर्माण गरेका छौँ । बिरिङ्ग र टाङटिङ खोलामा पनि संरक्षणको काम भइरहेको छ,’ उनले भने । नदीजन्य पदार्थ निकासी ठेक्काबाट उठेकोमध्ये १४ प्रतिशत रकम नगरपालिकाले स्थानीय क्षेत्रको संरक्षण, सम्वद्र्धनमा लगानी गर्दै आएको मेयर रानाले जानकारी दिए ।

चुरे क्षेत्रमा देखिएको समस्या समाधान गर्न र चुरे क्षेत्र जोगाउनका लागि सरकारले राष्ट्रपति चुरे संरक्षण कार्यक्रम लागू गर्दै आएको छ । कार्यक्रमले अर्जुनधारा नगरका प्रभावित स्थान र बासिन्दालाई थोरै भए पनि राहत मिलेको छ । तर समस्याको दीर्घकालीन समाधानमा सरकारले ध्यान दिनुपर्ने स्थानीयको माग छ ।

प्रकाशित समय १४:१४ बजे