गृहपृष्ठ नेप्सेमा ३९ प्रतिशत गिरावट, २८ महिनामा ७३३ अंकले घट्यो
नेप्सेमा ३९ प्रतिशत गिरावट, २८ महिनामा ७३३ अंकले घट्यो
यो साता २७ अंकले बढ्यो सेयर बजार
सेयर बजार परिसूचक (नेप्से)मा ३९ प्रतिशतको गिरावट आएको छ । २०७३ साउन १२ गतेको उच्चतम अंक १८८१ बाट ओरालो लाग्न थालेको बजार २०७५ मंसिर २७ गते ११४८ अंकमा आइपुगेको छ । यो ३८.९६ अंकको गिरावट हो ।
पुँजी वृद्धि योजनाका कारण सेयर बजारमा सूचीकृत कम्पनीहरुले ठूलो मात्रामा हकप्रद र बोनस सेयर जारी गर्दा मूल्य समायोजनको असर बजारमा परेको हो । सेयर संख्या चार गुणाभन्दा धेरैले बढेपछि माग र आपूर्तिको असन्तुलनका कारण नेप्से लगातार घटेको छ । बजारको बियरिस प्रवृत्तिलाई बढ्दो ब्याजदरले थप प्रभावित बनाएको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।

सेयर बजार विश्लेषक रविन्द्र भट्टराई मूल्य समायोजनका साथै ब्याजदर, मुद्रा स्फीति, कम्पनीले दिने प्रतिफल, सरकारी नीतिलगायतका कारण बजार लगातार ओरालो लागेको बताउँछन् । ‘सेयर बजारको संरचनामा करिब १० वर्षपछि मात्र सुधारको, त्यो पनि अपुरो प्रयास भइरहेको छ,’ उनी भन्छन्, ‘बजारप्रति अनेक किसिमका भ्रम फैलाइरहने तर संरचनागत र नीतिगत सुधारको कुनै प्रयास नगर्ने प्रवृत्तिका कारण नेपालको सेयर बजारले बेला–बेला अनपेक्षित गति लिने गरेको छ ।’
नेपाल राष्ट्र बैंक बजारमा पैसाको सन्तुलन कायम राख्दै ब्याजदर नियन्त्रण गर्न असफल रहँदा सेयर बजारमा थप गिरावट आएको उनले बताए । ‘एकातिर कम्पनीको पुँजी वृद्धिको अनुपातमा नाफा बढेको छैन, अर्कातिर ब्याजदर नियन्त्रणबाहिर छ, जसको प्रत्यक्ष असर सेयर बजारमा परेको हो,’ विश्लेषक भट्टराईले भने ।
सेयर बजारको रेखा कहिल्यै सीधा दिशामा हिँड्दैन । लगानीकर्ताले बजारको उतारचढावबाटै फाइदा लिनसक्नुपर्छ । आफ्नो आर्थिक क्षमताअनुसारको लगानी र बजारमा प्रवेश गर्ने र बाहिरिने समयको सही मूल्यांकन गर्न सकेमात्र बजार आफ्नो नियन्त्रणमा रहन्छ । बजारले कहिल्यै नाफा दिँदैन, लगानीकर्ताले बजारबाट नाफा लिनसक्नुपर्छ ।
विश्लेषक भट्टराई सेयर बजारका हरेक बियरिस ट्रेन्ड बुलको आधार भएको उनी बताउँछन् । ‘हरेक बियरिस ट्रेन्ड बजार बुलको ढोका हो, लगानीकर्ताले यसलाई चिन्ने साहस र दक्षता जुटाउनुपर्छ,’ न्युज कारोबारसँग उनले भने ।
पुँजीबजारको विकास र विस्तारका लागि अर्थ मन्त्रालय नै बढी जिम्मेवार हुने भट्टराई बताउँछन् । ‘अर्थ मन्त्रालयले धितोपत्र बोर्ड र नेप्सेलाई छाडा छाडेका कारण पनि बजारमा सुधार आउन नसकेको हो,’ उनले भने । अर्थमन्त्रीले बजार उत्पादक कि अनुत्पादक भनेर बहस र भाषण गरेर बस्नुभन्दा पनि पुँजीबजारमार्फत कसरी ५० हजार मानिसले रोजगारी पाउँछन् र त्यहाँ संकलित पुँजी कसरी उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगानी गर्न सकिन्छ भनेर योजना बनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ । पुँजीबजारलाई रोजगारी र लगानी जुटाउने माध्यमको रूपमा सरकारले सहर्ष लिने हो भने अधिकांश समस्या आफैं समाधान भएर जाने भट्टराईले बताए ।

स्टक ब्रोकर एसोसिएसनका अध्यक्ष भरत रानाभाट पनि बजार घट्नुको मुख्य कारण सेयर आपूर्तिमा भारी वृद्धि र उच्च ब्याजदर भएको बताउँछन् । ‘सेयर बजारमा उतारचढाव आउँछ, स्वाभाविक हो,’ उनी भन्छन्, ‘तर ब्याजदर नियन्त्रणमा नआउँदा बजार प्रत्यक्ष प्रभावित भइरहेको छ ।’
सेयर आपूर्तिमा चार–पाँच गुणासम्म वृद्धि भए पनि बजार विस्तार सोही अनुपातमा नभएको उनले बताए । ‘यद्यपि, पुतलीसडकको बजार अधिकांश ठूला सहरसम्म पुगेको छ,’ अध्यक्ष रानाभाट भन्छन्, ‘सेयर बजारसम्बन्धी पर्याप्त ज्ञान नहुँदा हामीकहाँ लगानीकर्ता सानो उतारचढावमा पनि आत्तिने अवस्था छ, त्यसको फाइदा हल्लाबाजहरूले उठाउँछन् र बजार बढी प्रभावित हुन्छ ।’ सक्रिय र अध्ययनशील लगानीकर्ताको संख्या बढ्दै जाँदा बजार उतारचढावको स्वरूप पनि बदलिने उनले बताए ।
२०६५ पछि २०६८ सम्मको बियरिस ट्रेन्ड हेर्ने हो भने बजारमा ठूलो गिरावट आएको होइन । त्यसबेला नेप्से परिसूचकमा ७५ प्रतिशतको गिरावट आएको थियो ।
संरचनागत सुधारमा बेवास्ता
सेयर बजारको संरचनागत सुधारमा नियामक निकाय सधैं चुक्ने गरेका छन् । लगानीकर्ताको सम्पत्ति संरक्षण र पुँजीबजारमार्फत रोजगारी सिर्जना गर्न सक्षम रहेका नियामकहरूले संरचना सुधारलाई पनि कुनै प्राथमिकतामा राख्ने गरेका छैनन् ।
२०५० सालमा सुरू भएको सेयर कारोबारमा १५ वर्षसम्म कुनै भौतिक सुधार भएन । ठूलो स्वरमा कराएरै बित्यो १५ वर्ष । १५ वर्षपछि काठामाडौंलाई लक्षित गरी २०६५ सालमा कम्प्युटरबाट कारोबार सुरु भयो । तर, त्यसको एक दशकसम्म पनि सुधारको कुनै प्रयास भएन । बल्ल १० वर्षपछि २०७५ साउन १ गतेदेखि अनलाइन कारोबार सुरू भयो, त्यो पनि अपुरो । लामो समयको परीक्षणपछि कात्तिकमा धुमधामका साथ सुरू भएको अनलाइन प्रणाली लगानीकर्ताको सुविधासम्म अझै पुग्न सकेको छैन ।
सेयर बजार विश्लेषकहरू घट्दो बजार थेग्न नसकेर लगानीकर्ता सडकमा आइपुगेपछि मलमपट्टीका रूपमा अर्थ मन्त्रालयले गठन गर्ने समितिहरूलाई झारो टारिएको रूपमा लिन्छन् । ‘बजारको संरचनागत सुधारमा कुनै चासो नदिने अनि लगानीकर्ता सडकमा उत्रिएपछि थामथुम पार्न समिति गठन गर्नु नाटक सिवाय केही होइन,’ विश्लेषक भट्टराईले भने ।
यो साता २८ अंक बढ्यो
सेयर बजार यो साता २७.९३ अंकले बढेको छ । साताको पहिलो दिन आइतबार ११२०.८५ अंकबाट कारोबार सुरू भएको बजार बिहीबार ११४८.७८ अंकमा बन्द भएको छ । यो साता बजारमा सूचीकृत अधिकांश कम्पनीका लगानीकर्ताले कमाएका छन् ।
प्रकाशित समय १२:४५ बजे

















