भारतको जयनगरदेखि जनकपुर हुँदै कुर्था, महोत्तरीको विजलपुराबाट बर्दिवाससम्म विस्तार भइरहेकोे रेल्वे पुनः सञ्चालनमा आउने तयारीसँगै यसले खस्किँदै गएको मधेशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

देशको कुल अर्थतन्त्रमा प्रदेश २ को हिस्सा करिब १४ प्रतिशत छ । देशकै मुख्य औद्योगिक–व्यावसायिक करिडोर भए पनि जनकपुर रेल्वे, जनकपुर चुरोट कारखाना, वीरगन्ज चिनी कारखानाजस्ता आर्थिक मेरुदण्डमा चोट पुगेपछि अहिले यो प्रदेशको अर्थतन्त्र सुस्त छ ।

आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा देशका ७ वटा प्रदेशमध्ये प्रदेश २ को आर्थिक वृद्धिदर सर्वाधिक बढी ८.१२ प्रतिशत पुगेको थियो । पुनः सञ्चालनमा आउने नेपाल रेलवेले यस क्षेत्रको आर्थिक गतिविधिलाई बहाल गर्ने यस क्षेत्रका उद्यमी–व्यवसायीहरूले विश्वास व्यक्त गरेका छन् ।

तत्काल जनकपुरदेखि विजलपुरासम्म सञ्चालनका लागि २ सेट रेल निमार्णकर्ता कम्पनीले नेपाल सरकारलाई हस्तान्तरण गरेको छ । भारत सरकारको स्वामित्वमा रहेको रेल निर्माता कोइकन कम्पनीले ८४ करोड नेपाली रुपैयाँमा २ सेट इन्जिनसहित १० डब्बा शुक्रबार औपचारिक रुपमा हस्तान्तरण गरेको हो ।

२०६९ सालदेखि बन्द भएको नेपाल रेलवे सञ्चालनका लागि भारत सरकारको करिब साढे ११ अर्ब रुपैयाँ (७ अर्ब २१ करोड भारु) आर्थिक सहयोगमा ब्रोडगेज लिक तयार गरिएको छ । यो लिक बनाउनका लागि सन् २०१०/११ बाट भारत सरकारले थालनी गरेको हो ।

जनकपुर–जयनगर रेलमार्ग निर्माणका लागि भारत सरकासँग सन् २०१० मा सम्झौता भएको झण्डै एक वर्षपछि काम थालिएको थियो । सन् २०१० मा सम्झौता भएका पाँचवटा अन्तरदेशीय रेलमार्ग निर्माणमध्ये यो पहिलो चरणमा निर्माण थालिएका रेलमार्ग हुन् ।

अहिले एक इन्जिनसहित ५ डब्बाले एक पटकमा १३ सय यात्रुलाई ओसार्ने क्षमता रहेको नेपाल रेल कम्पनीका सिडिई देवेन्द्रप्रसाद साहले जानकारी दिए । भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण भइरहेको जयनगर–जनकपुर–बर्दिबास (६९ किमि) मध्ये जयनगर–जनकपुर–बिजलपुरा (५२किमि) को खण्ड पूरा भएपछि रेल नेपाल आएको हो । बिजलपुरादेखि बर्दिबास (१७ किमि) खण्डको पनि तयारीको काम भइरहेको छ ।

जयनगरदेखि कुर्थासम्म ८ वटा स्टेशन रहेको छ । जयनगर, इनर्वा, खजुरी, महिनाथपुर, बैदेही, परवाहा, जनकपुर र कुर्था रहेको छ । कुर्थादेखि विजलपुराको काम समेत ९० प्रतिशत सम्पन्न भएको छ ।

रेल सञ्चालनका लागि नेपाल रेल्वे कम्पनीले कर्मचारी भर्ना प्रक्रिया खोलेको छ । कर्मचारी भर्ना गरि काम सञ्चालन गर्न २ महिना समय लाग्ने धनुषाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी प्रेमप्रसाद भट्टराइले जानकारी दिए । उनले अहिले रेल नेपाल सरकारलाई निर्माणकर्ता कम्पनीले दिएको र नेपाल सरकारले चाँडै रेल कम्पनीलाई हस्तान्तरण गर्ने बताए ।

रेललाई विहान, दिउसो र बेलुका गरि दैनिक ३ पटक सञ्चालन गर्ने लक्ष्य लिएको छ । यसअघि सन् २०१८ को डिसेम्बरबाटै रेल सेवा सञ्चालनमा आउने भनिए पनि रेल निर्माता कम्पनीले दुई वर्ष ढिला गरी रेलका इन्जिन र यात्रुबाहक डब्बा हस्तान्तरण गरेको हो । शुक्रबार रेल हस्तान्तरण गरिए पनि कोरोना भाइरस महामारी नियन्त्रणमा आएपछि मात्र यसको सञ्चालन सुरु हुने बताइएको छ ।

यसअघि रेल विभागले २०१८ को डिसेम्बर महिनामै कुर्थासम्म रेल सञ्चालन हुने, सन् २०१९ भित्रै कुर्थादेखि महोत्तरीको भङ्गाहा (बिजलपुरा स्टेसन) सम्म १७ किलोमिटर दूरीमा लिक ओछ्याइ रेल सञ्चालन गर्ने र  सन् २०२० भित्र बिजलपुराबाट बर्दिवाससम्मको १८ किलोमिटर दूरीमा पनि  रेल सञ्चालन गर्ने दाबी गरेको थियो । तर, अझै बाँकी काम अगाडि बढेको छैन ।

ढिला गरी भए पनि लामो समयदेखि बन्द भएको रेल नयाँ संचरनामा चल्ने भएपछि जनकपुरका उद्योगी–व्यवसायीहरु यसले  जनकपुरको व्यापार, व्यवसाय र पर्यटकिय दृष्टिकोणले समेत प्रत्यक्ष रुपमा फाइदा हुने बताएका छन् ।

भारतीय सिमाबाटै आउने रेलमा अहिले तत्कालै यात्रु ओसार्ने बोगी(डब्बा) मात्रै रहेको छ । मालवाहक नभएकाले गर्दा मालसमान ल्याउनका लागि असहजता भए पनि अन्य हिसावले गर्दा जनकपुरको व्यापार,व्यवसाय र पर्यटकीय हिसावले चहलपहल बढ्ने आशा रहेको विश्लेषक अवधेश कामतले बताए ।

व्यवसायी जानी खान रेल सञ्चालनपछि जनकपुर हुदै जयनगर र अन्य ठाउँ जाने र आउने यात्रुहरुको संख्यामा वृद्धि हुन र त्यसले यहाँको होटल, व्यापार, व्यवसायी र पर्यटकीय हिसावले समेत योगदान पुग्ने उनको भनाइ छ ।

यो पनि पढ्नु होस्ः

जनकपुर आइपुग्यो रेल, हेर्नेको घुइँचो (११ तस्बिरमा हेर्नुहोस्)

जनकपुर-जयनगर रेल : स्थानीय व्यवसायीमा आशाको सञ्चार

कुर्था-जयनगर रेल सञ्चालनको तयारी

नेपालमा रेल : चीनबाट आउने कुरामात्रै, भारततर्फको काम धमाधम

सन् २०१८ भित्रै नेपालमा गुड्ला त रेल ?

प्रकाशित समय १३:५० बजे